 |
|
||||||||||
|
Devedhyansow hag Ystory Solempnytys ha Regalya
|
|
||||||||||
| Gorseth Kernow, kepar del yu henwys yn Kernewek, yu cowethyans sacrys dhe sawyans an spyrys Keltek dybarow a Gernow, dre lyen, tavas, ylow ha’n artys, ha’n aswonvos a bup form a wonys bysy dhe Gernow ha’y fobel. Nyns yu polytyk na cryjyk, kyn fo nebes a’y ysyly bewek yn gwlasegeth Kernewek, ha gonysyow an eglos yn Kernewek yu synsys rag troyow arbennek dres an vledhen. Yth yu kefrysys dhe’n Gorsethow a Gembry hag a Vreten Vyghan hag a’s teves kevrennow cref gans an dhyw wlas Keltekma. Ny yllyr poslefa re gref na’s teves junnyans vyth gans Drewydhyeth na practys pagan vytholl. Y’n dethyow coth Keltek, Byrth - whethloryon, prydhythyon ha canoryon a’s tevedha mur a vry avel gwythysy an ertach. Yth esa gansa leow a enor ughel dhe guntellyansow posek hag a vu synsys yn compes dhe safleow gordhys dres Breten, onan an pyth o an kelgh a veyn dhe Voscawen-un, yn plu Beryan, war an hallow ughel a Gernow Howlsedhas. An hengofma, yn un sewya henna a Gembry, a vu dasserghys yn Kernow yn 1928 dhe Orseth, po cuntellyans a Vyrth, dhe Voscawen-un, pan vu an kensa Barth Mur Kernow, Henry Jenner ha 12 Barth, urdhys gans Arghdrewyth Kembry, gans Jenner ow kemeres an hanow Bardhek Gwas Myghal. (An tytel Kembrek ‘Arghdrewyth’ ynweth ny’n jeves kevren gans Drewydhyeth ha nyns yu marnas tytel rag an Ughbarth). Wosa henna, y fu Gorseth synsys pup bledhen an kensa De’Sadorn yn mys Gwyngala, marnas dres bledhynyow an vresel 1939-45. Moy es 1,000 den ha benen re bu gelwys dhe dhos ha bos Byrth, ha’n rol a res yu 496, y’ga mysk 56 neb yu trygys tramor, kens oll yn Australy le mayth yu hengovyon Kernewek pur gref.  An Orseth dhe Resruth 2006 Bardhyeth yu der alow yn unyk, nyns yu strothys dhe dus Kernewek genesyk, ha ny wra eseleth dervyn skyans an tavas Kernewek, kynth us Byrth lowr freth ynno. Solempnyta an Orseth yu synsys dre vras yn Kernewek, gans trelyansow Sowsnek rag prow a vyroryon. Byrth a wysk gon ha cugh glas solempnytyk, hag y hyllyr cafos manylyon y’n ran Solempnytys ha Regalya. Dres an solempnyta lywyk, hag a bes adro dhe 1½ owr, Byrth tremenys yu perthys yn cof, pewasow gwres rag gonys wordhy dhe Gernow, ha werysons res dhe’n rena re sowynnas y’n kesstryvow bledhennek ygor rag scryforyon, prydythyon hag artystyon. Pub assay yu gwres dhe omvagly fleghes scol, awos bos prederys y vos pur bosek y tal dhedha gothvos kemmys es del yu possybyl adro dh’aga mamvro ha’ga ertach. Golowpoynt an solempnyta yu Dons an Blejyow gans fleghes gwyskys yn arbennek, ha ryans a vanal arwedhek a vlejennow hag erbys gans an Arlodhes a Gernow, ynweth gwyskys yn arbennek, ha’y servyadesow. Cannasow dyworth Kembry ha Breten Vyghan a dhe yn gwysk a’ga Gorsethow ha ry arethyow ber y’ga tavosow aga honen. Byrth noweth yu urdhys gans an Barth Mur, yn un gemeres hanow Bardhek yn Kernewek hag a dhysqueth aga frow arbennek, resekvaow, leow a dhevedhyans po kevrennow an tylu. Y worfen an solempnyta dre dy lelder dhe Gernow war an Cledha Kernow, hag a omdhysqueth yn arwedhek Calespur, Cledha Myghtern Arthur, ha cana Bro Goth Agan Tasow. Nep 250 Barth a dhe yn compes, hag awos hemma, an nyver mur a vyroryon, ha’n ethom a barkyans kyrry ha comodytas erel, nyns yu possybyl namoy synsy an solempnyta dhe gelghyow a veyn down y’n pow kepar ha Boscawen-un, hag ytho dres nyver a vledhynyow y fu dre vras scolyow bras ha’g tyryow defnythys. An tylleryow dre vras a drel adro dhe Gernow Howlsedhas, Kernow Cres ha Kernow Howldrevel. Yn farthus, ny wrug kewer dhrog herdhya an solempnyta aberveth marnas tyrgwyth dhya 1928. Yth yu solempnyta poblek hep cost, hag attendyans yu dynerghys ha kennerthys. An jorna a worfen gans Kescan a dhysqueth artystyon dythyak, hag yu ygor dhe’n poblek rag cost ysel. Gonys cryjyk yn Kernewek, ynweth ygor dhe’n poblek, ha heb cost, yu synsys y’n randyr dythyak ternos, De’Sul, dhe 3ur. | |||||||||||
|
|||||||||||
